Reka ibyuya bibe umudari w'urubyiruko: Siporo, imiterere yo mu rwego rwo hejuru mu buzima

Saa kumi n'ebyiri za mu gitondo, uruziga rw'abiruka rwakira urumuri rw'izuba rwa mbere ku kibuga cy'imikino; saa yine z'ijoro, urusaku rw'icyuma n'amajwi yo guhumeka bicuranga simfony muri siporo; ku mihanda y'icyatsi kibisi yo mu mujyi, abagenzi b'amagare banyura hejuru y'igiti cya kaburimbo…

Siporo ntabwo ikiri ugukora ingendo z'amaguru gusa, ahubwo ni umuhango wa none udufasha kurwanya umunaniro no kwiyubaka. Iyo ubuzima bwihuta cyane budufashe mu byumba byo kuraramo no mu byuma, imyitozo ngororamubiri ni yo ifungurira ubuzima imbaraga z'ibanze.

I. Siporo: Intwaro yo kurwanya igihe

Umuryango Mpuzamahanga wita ku Buzima uvuga ko abantu miliyoni eshanu bapfa imburagihe buri mwaka bazize kudakora imyitozo ngororamubiri, nyamara iminota ijana na mirongo itanu yo gukora imyitozo ngororamubiri mu cyumweru ishobora kugabanya ibyago byo kurwara indwara z'umutima na mitsi ho mirongo itatu na gatanu ku ijana. Inyuma y'iyi mibare ikonje hari impinduka nyayo ku mibereho.

Mu gihe wiruka, umutima utera inshuro ijana na makumyabiri ku munota, ugatera amaraso akungahaye kuri ogisijeni kuri buri turemangingo; mu gihe uterura, imitsi irushaho gukomera bitewe no kwangirika no gusanwa; ku matike ya yoga, guhumeka cyane bituza imitsi itera impumuro kandi imihangayiko ikava mu byuya. Imyitozo ngororamubiri irenze gutoza umubiri gusa; ni impinduka nyayo mu mikorere y'umubiri—itera endorphins, ikaduha uburyohe bw'ibyishimo mu kwiyongera kwa dopamine; ihindura cortisol, ikubaka inkingi yo mu mutwe yo kurwanya ubuzima bufite umuvuduko mwinshi.

Nk’uko Haruki Murakami yabyanditse: “Icy’ingenzi ni ukuba mwiza kurusha ejo hashize, nubwo byaba ari bike cyane.” Siporo iduha icyizere cyo kumenya neza igihe: mu gihe bagenzi bacu binubira ububabare bw’umugongo, umuntu uhora yihuta agakomeza gutera intambwe vuba; iyo ubuzima buhindutse nabi mu buryo butunguranye, umubiri ukomeye ushingiye ku myitozo ihoraho uba umurongo wa mbere w’ubwirinzi.

II. Kurenga imipaka: Guhura n'umuntu mwiza mu ntambwe

Ikinamico ntabwo ari ikinamico umuntu akora wenyine ahubwo ni laboratwari yo kwishyira hejuru.

Umukozi wo mu biro upfukama arira ubwo isiganwa rya marato ryarangiraga ashobora kuba arangije kilometero 42 za mbere; umukobwa ahinda umushyitsi ubwo yafataga urukuta rwo kuzamuka apima ubutwari kuri milimetero y'intoki ze; umukozi wo mu biro by'umweru ugenda azunguruka abyina masenge abyina imigozi y'imihangayiko yo mu muryango. Siporo irakuraho ibirango umuryango udushyira kuri twe; abaganga, abarimu, abakora porogaramu - bose basubira ku bantu bashaka iterambere.

Ubumenyi bw'ubwonko bwerekana ko imyitozo ngororamubiri iteza imbere imikorere y'ubwonko mu ruhu rw'inyuma rw'umubiri (hippocampus) kandi ikongera ubushobozi bwo gutekereza. Ibi bivuze ko nyuma ya saa sita umuntu amara yitoza gukora siporo ashobora kubiba imbuto y'umugambi wo guhanga ejo, kandi igitabo cy'amajwi cyumvwa mu gihe cyo kwiruka gishyirwa mu mutwe buri gice cy'ikirenge. Siporo n'imyigire si ibintu bihanganye; hamwe byubaka umuntu wuzuye.

III. Ibirori bikurura abantu: Guhindura Siporo uburyo bwo kubaho

Imyitozo ngororamubiri ntigomba kuba nk'ikintu cyoroshye ku rutonde rw'ibyemezo by'umwaka mushya; igomba kwinjira mu mitsi yo mu bwonko ya buri munsi.

Gerageza "gukora ingendo zicitsemo ibice": kuva ku bibuga bibiri bya bisi kare mu rugendo, gukora iminota icumi yo kwidagadura ku rukuta saa sita, gukina umukino wa badminton n'umuryango nyuma ya saa sita. Iyo ingendo zibaye nk'ibisanzwe nko koza amenyo, impamvu zo "kutagira umwanya" cyangwa "kutagira umwanya" zirashira.

Icy'ingenzi kurushaho, shaka ururimi rwawe bwite rw'imikino ngororamubiri. Bamwe barekura igitutu binyuze mu guterana amakofe, abandi bongera kwigirira icyizere mu mbyino, abandi bapima ijuru n'isi bazamuka imisozi. Nk'uko Nietzsche yabivuze: “Mu isaha duhatira kwimuka, twisanga.” Iyo siporo ihuye n'ishyaka, buri gitonyanga cy'ibyuya kiba ikintu cy'ingenzi mu buzima.

Umwanzuro

Uhagaze ku bibanza byo kuri sitade uzabona: isura y'abiruka mu gitondo babyina izuba riva, abakina skateboard bashushanya imitako mu gisenge, abasaza bafite umusatsi w'ifeza bacana inkota za tai chi mu rukerera rw'umuseke… Ibi bice bishushanya indirimbo y'ubuzima. Siporo ntisezeranya inzira z'ubusa, ariko mu buryo bw'ukuri itubwira: buri gitonyanga cy'ibyuya uzatanga kizagabanya urumuri rw'izuba; intambwe yose utera ni ukwandika ubuzima bwagutse.

Ubu ngubu, shyira imishumi, sohoka—reka isi ibe ikibuga cyawe, ibyuya bibe umudari mwiza cyane w’ubuto.